{"id":507,"date":"2020-07-19T14:10:27","date_gmt":"2020-07-19T11:10:27","guid":{"rendered":"http:\/\/eminokten.com.tr\/?page_id=507"},"modified":"2020-07-19T14:12:07","modified_gmt":"2020-07-19T11:12:07","slug":"covid-19un-sozlesmelere-etkisi-ve-mucbir-sebep-ile-iliskisi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/covid-19un-sozlesmelere-etkisi-ve-mucbir-sebep-ile-iliskisi\/","title":{"rendered":"COVID-19\u2019UN S\u00d6ZLE\u015eMELERE ETK\u0130S\u0130 VE M\u00dcCB\u0130R SEBEP \u0130LE \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde akdedilen s\u00f6zle\u015fmelerin \u00e7o\u011funda \u201cm\u00fccbir sebep\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bir maddeye yer verilmektedir. Bu maddeler genellikle, \u00f6nce m\u00fccbir sebep olu\u015fturan olaylar\u0131 belirtip, sonras\u0131nda, bu olaylar\u0131n meydana gelmesi halinde taraflar\u0131n ne \u015fekilde aksiyon alabilece\u011fini ve bunun hukuki sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Pratikte s\u0131kl\u0131kla ba\u015fvurulan bir kavram olmakla beraber, m\u00fccbir sebebin tan\u0131m\u0131 ve \u015fartlar\u0131na T\u00fcrk mevzuat\u0131nda yer verilmemi\u015ftir. Bu kavram\u0131n T\u00fcrk hukukundaki uygulamas\u0131n\u0131n hangi esaslar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131 ve doktrin g\u00f6r\u00fc\u015flerinden yola \u00e7\u0131karak belirlemekteyiz. Buna g\u00f6re, bir olay\u0131n m\u00fccbir sebep olarak de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in sa\u011flanmas\u0131 gereken \u015fartlar \u015fu \u015fekildedir:\u00a0\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li>Taraflar\u0131n kontrol alanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi,<\/li>\n<li>Hukuki ili\u015fkinin kuruldu\u011fu tarihte olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek olmas\u0131, \u00f6ng\u00f6r\u00fclse dahi somut etkilerinin bu kadar b\u00fcy\u00fck olaca\u011f\u0131n\u0131n tahmin edilemeyecek olmas\u0131,<\/li>\n<li>M\u00fccbir sebebe dayanan taraf\u0131n t\u00fcm \u00f6nlemleri almas\u0131na ra\u011fmen olay\u0131n, edimin ifas\u0131n\u0131 imkans\u0131z hale getirmesinin \u00f6nlenememesi ve<\/li>\n<li>S\u00f6zle\u015fmede ilgili olay\u0131n m\u00fccbir sebep kabul edilmeyece\u011finin d\u00fczenlenmemi\u015f olmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">M\u00fccbir sebep ile olduk\u00e7a benzerlik g\u00f6steren a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun (\u201cTBK\u201d) 138. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. A\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedilebilmesi i\u00e7in \u015fu ko\u015fullar\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekmektedir:<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li>S\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, taraflarca \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi de beklenmeyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131,<\/li>\n<li>Bu durumun bor\u00e7ludan kaynaklanmam\u0131\u015f olmas\u0131,<\/li>\n<li>Bu durumun, s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada mevcut olgular\u0131 kendisinden ifan\u0131n istenmesini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fecek derecede bor\u00e7lu aleyhine de\u011fi\u015ftirmi\u015f olmas\u0131 ve<\/li>\n<li>Bor\u00e7lunun, borcunu hen\u00fcz ifa etmemi\u015f veya ifan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7le\u015fmesinden do\u011fan haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutarak ifa etmi\u015f olmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">\u00d6zet olarak, bu iki hal aras\u0131ndaki en temel fark *m\u00fccbir sebepte bor\u00e7lunun ediminin ifas\u0131 imkans\u0131zla\u015f\u0131rken, *a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcnde edimin ifas\u0131 imkans\u0131z hale gelmemekte ancak \u015fartlar\u0131n \u00f6nemli bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmesi sebebiyle olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7le\u015fmektedir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">S\u00f6zle\u015fme serbest\u00eesi ilkesi uyar\u0131nca taraflar, hangi olaylar\u0131n m\u00fccbir sebep te\u015fkil edece\u011fini s\u00f6zle\u015fmede belirleyebilirler.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">S\u00f6zle\u015fmede m\u00fccbir sebep maddesine hi\u00e7 yer verilmedi\u011fi hallerde, COVID-19 salg\u0131n\u0131 veya bu salg\u0131n kapsam\u0131nda al\u0131nan tedbirlerin s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131n\u0131 imkans\u0131z hale getirdi\u011finin ispatlanmas\u0131 halinde m\u00fccbir sebebin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kabul edilebilir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">S\u00f6zle\u015fmede m\u00fccbir sebep maddesi olmakla beraber salg\u0131n hastal\u0131k, madde kapsam\u0131nda yer alm\u0131yorsa, maddenin m\u00fccbir sebep hallerini s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir \u015fekilde say\u0131p saymad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem arz edecektir. \u00d6rne\u011fin s\u00f6zle\u015fmenin m\u00fccbir sebebe ili\u015fkin maddesinde \u201cTaraflarca m\u00fccbir sebep hallerinin a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olaca\u011f\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d gibi bir ifadenin bulunmas\u0131 durumunda, salg\u0131n hastal\u0131k ya da bu sebeple verilebilecek bir idari karar \u00f6rnekler aras\u0131nda yer alm\u0131yorsa, m\u00fccbir sebep iddias\u0131 kabul edilmeyebilecektir. B\u00f6yle bir durumda Yarg\u0131tay, \u00f6zellikle her durumda basiretli olmas\u0131 beklenen tacirler aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fmelerde m\u00fccbir sebep olarak kabul edilmeyen bir olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde, meydana gelen riskin, edimi bu sebeple imkans\u0131zla\u015fan taraf\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu kabul etme e\u011filimindedir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">M\u00fccbir sebep olarak kabul edilebilecek bir olay\u0131n meydana gelmesi halinde, s\u00f6z konusu olay\u0131n s\u00fcrekli mi yoksa ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na m\u0131 yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi gerekmektedir. Hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00f6zle\u015fmedeki edimler bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcrekli ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi durumunda TBK\u2019n\u0131n 136. ve 137. maddelerinde d\u00fczenlenen bor\u00e7lunun sorumlu tutulamayaca\u011f\u0131 sebeplerle borcun ifas\u0131n\u0131n tamamen veya k\u0131smen imkans\u0131zla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcmler uyar\u0131nca imkans\u0131zla\u015fan bor\u00e7 (ya da k\u0131smi imkans\u0131zl\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde borcun bir k\u0131sm\u0131) sona erecektir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k borcunu ifa etmekten kurtulan bor\u00e7lu da kar\u015f\u0131 taraftan alm\u0131\u015f oldu\u011fu edimi iade etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">\u00d6te yandan, mevzuat\u0131m\u0131zda d\u00fczenlenmeyip Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ve doktrin g\u00f6r\u00fc\u015fleri uyar\u0131nca kabul edilen ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131k halinde, s\u00f6zle\u015fmenin, taraflar\u0131n o s\u00f6zle\u015fmeyi yapmadaki ama\u00e7lar\u0131 dikkate al\u0131narak belirlenecek makul bir s\u00fcre (Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda belirtildi\u011fi \u015fekliyle akde tahamm\u00fcl s\u00fcresi) ayakta kalaca\u011f\u0131 ancak edimlerin talep edilmeyece\u011fi savunulmaktad\u0131r. \u00a0S\u00f6z konusu akde tahamm\u00fcl s\u00fcresinin a\u015f\u0131lmas\u0131 ve ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 halinden kaynaklanan belirsizli\u011fin, taraflardan biri i\u00e7in katlan\u0131lmas\u0131 kendisinden beklenemeyecek bir hal almas\u0131 durumunda ise s\u00fcrekli ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince s\u00f6zle\u015fme kendili\u011finden sona erecektir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Yukar\u0131da belirtilen sonu\u00e7lar emredici nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in taraflar, s\u00f6z konusu makul s\u00fcrenin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 ve m\u00fccbir sebebin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u00f6zle\u015fme serbestisi ilkesi gere\u011fi d\u00fczenleyebilirler. Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fccbir sebep halinin s\u00f6zle\u015fmedeki edimlerin ifas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n, s\u00f6zle\u015fme maddeleri dikkatlice incelenerek, somut olay \u00f6zelinde de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin s\u00f6zle\u015fmede m\u00fccbir sebep halinde dahi taraflar\u0131n bu riske farkl\u0131 oranlarda katlanaca\u011f\u0131na dair h\u00fck\u00fcmler varsa m\u00fccbir sebebin mali sonu\u00e7lar\u0131 bu s\u00f6zle\u015fme maddeleri uyar\u0131nca belirlenecektir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">M\u00fccbir sebep halinde taraflar\u0131n risk payla\u015f\u0131m\u0131na ili\u015fkin tek tarafl\u0131 d\u00fczenlemeler getiren ve TBK\u2019n\u0131n 20 ve devam\u0131 maddeleri uyar\u0131nca genel i\u015flem \u015fart\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan h\u00fck\u00fcmler i\u00e7eren s\u00f6zle\u015fmelerde, tek taraf lehine getirilen m\u00fccbir sebep h\u00fck\u00fcmlerinin ge\u00e7ersiz olarak de\u011ferlendirilebilece\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">\u0130\u00e7erisinde m\u00fccbir sebep maddesi bulunan s\u00f6zle\u015fmelerde genelde, m\u00fccbir sebep halinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunda, m\u00fccbir sebepten etkilenen taraf\u0131n di\u011fer tarafa bunu bildirmesi gerekti\u011fine dair bir h\u00fck\u00fcm de bulunur. Bu h\u00fck\u00fcm, alacakl\u0131n\u0131n tedbir almas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6neliktir. Nitekim TBK\u2019n\u0131n 136. maddesinde de bor\u00e7lunun ifan\u0131n imkans\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131 tarafa gecikmeksizin bildirmesi ve zarar\u0131n artmamas\u0131 i\u00e7in gereken \u00f6nlemleri almas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">S\u00f6zle\u015fmelerde m\u00fccbir sebebin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 hali i\u00e7in getirilen bekleme s\u00fcresi, \u00f6zellikle, m\u00fccbir sebebe dayal\u0131 olarak ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 halinin bulundu\u011fu durumlarda, s\u00f6zle\u015fmenin sona erdirilmeyip ask\u0131da kalmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem te\u015fkil etmektedir. Bu durumda taraflar, bu s\u00fcre boyunca edimlerini ifa etmemekte ancak s\u00f6zle\u015fmeyi de sona erdirmeyip ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona ermesi sonras\u0131nda s\u00f6zle\u015fmesel ili\u015fkilerine kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam etmek iradesini g\u00f6stermektedirler.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Yukar\u0131daki sorular\u0131m\u0131z\u0131n cevaplar\u0131nda belirtti\u011fimiz \u00fczere, TBK\u2019n\u0131n ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri emredici olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in taraflar, s\u00f6zle\u015fmelerinde, bekleme s\u00fcresini diledikleri uzunlukta belirleyebilirler. Ancak, tabi ki somut olay\u0131n \u00f6zellikleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu s\u00fcrenin d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmamas\u0131 gerekmektedir. Bununla beraber, \u00f6rnek olarak bir s\u00f6zle\u015fmede m\u00fccbir sebebin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde, taraflar\u0131n, edimlerini 30 g\u00fcn boyunca ask\u0131ya alabilecekleri h\u00fckm\u00fc varken, m\u00fccbir sebepten etkilenen taraf\u0131n tek tarafl\u0131 bir bildirimle edimlerini 30 g\u00fcnden uzun bir s\u00fcre ya da belirsiz bir s\u00fcreli\u011fine ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmesi, bildirilen s\u00fcre d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmasa dahi, s\u00f6zle\u015fmesel ili\u015fki a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun \u00e7\u0131karabilir. Bu nedenle, s\u00f6zle\u015fme yap\u0131l\u0131rken belirlenen bekleme s\u00fcresinin, m\u00fccbir sebep ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131l\u0131rsa kar\u015f\u0131 taraf ile m\u00fczakere ederek gerekirse bu s\u00fcrenin uzat\u0131lmas\u0131 daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Bununla beraber, s\u00f6zle\u015fmede herhangi bir bekleme s\u00fcresinin belirlenmedi\u011fi bir durumda dahi, taraflar\u0131n ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 devam etti\u011fi s\u00fcre boyunca s\u00f6zle\u015fmeyi makul bir s\u00fcre i\u00e7in ask\u0131ya ald\u0131klar\u0131 kabul edilmektedir. Ancak ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle s\u00f6zle\u015fmenin ifa edilmedi\u011fi d\u00f6nemin, akde tahamm\u00fcl s\u00fcresini a\u015fmas\u0131 halinde, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 gere\u011fince taraflardan her birinin s\u00f6zle\u015fmeyi m\u00fccbir sebebe dayanarak sonland\u0131rabilece\u011finin kabul\u00fc gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">TBK\u2019n\u0131n 136. maddesi gere\u011fince, bor\u00e7lunun sorumlu tutulamayaca\u011f\u0131 sebeplerle borcun ifas\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak imkans\u0131zla\u015fmas\u0131 durumunda borcun ba\u015fka herhangi bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n sona erece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ancak, \u00f6nceki sorularda belirtti\u011fimiz \u00fczere, s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm emredici nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131ndan taraflar aras\u0131nda m\u00fccbir sebep halinde s\u00f6zle\u015fmenin hangi ko\u015ful ve usullerle sona erdirilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015fse bunlara uyulmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin, bor\u00e7lunun m\u00fccbir sebebin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 usul\u00fcne uygun bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 tarafa bildirmesinin ard\u0131ndan 30 g\u00fcnl\u00fck bir bekleme s\u00fcresinin olaca\u011f\u0131 ve bu s\u00fcrenin sonunda m\u00fccbir sebep hali devam ediyorsa s\u00f6zle\u015fmenin kendili\u011finden ya da taraflardan birinin fesih beyan\u0131yla sona erece\u011fi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olabilir. B\u00f6yle bir durumda, taraflar\u0131n, m\u00fccbir sebebe dayanarak s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirirken s\u00f6zle\u015fmedeki buna ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri dikkate almalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Ayr\u0131ca edimin ifas\u0131n\u0131n ge\u00e7ici olarak imkans\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc halinde, s\u00f6zle\u015fmede aksine bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015fsa 4. soruda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere akde tahamm\u00fcl s\u00fcresinin beklenmesinden sonra art\u0131k s\u00f6z konusu durumun s\u00fcrekli ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturdu\u011fundan bahisle s\u00f6zle\u015fmede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usule uygun olarak s\u00f6zle\u015fme sona erdirilebilecektir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Evet, m\u00fccbir sebebin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r baz\u0131 hallerde silikle\u015fmekle birlikte, aslen bunlar birbirini d\u0131\u015flayan kavramlard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">M\u00fccbir sebep, borcun ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7arken, a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc halinde edimin ifas\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 olsa da halen m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu kapsamda, taraflardan birinin s\u00f6zle\u015fme uyar\u0131nca edimini ifa etmesini imkans\u0131z hale getirecek a\u011f\u0131rl\u0131kta olmamakla birlikte,\u00a0 edimler aras\u0131ndaki dengenin bu taraf\u0131n aleyhine, y\u00fcklendi\u011fi edimin ifas\u0131n\u0131n d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kendisinden beklenemeyece\u011fi derecede bozulmas\u0131 sebebiyle TBK\u2019n\u0131n 138. maddesinde d\u00fczenlenen a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler uygulanabilecektir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">COVID-19 salg\u0131n\u0131, yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan \u015fartlar uyar\u0131nca TBK\u2019n\u0131n 138. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne sebep olursa bor\u00e7lu, hakimden s\u00f6zle\u015fmenin yeni \u015fartlara uyarlanmas\u0131n\u0131 isteme veya uyarlaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 halde s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Bor\u00e7lar hukukun en temel kurallar\u0131ndan biri olan\u00a0<em>genus non perit\u00a0<\/em>(nevi telef olmaz) ilkesi gere\u011fince para \u00f6deme bor\u00e7lar\u0131n\u0131n imkans\u0131zla\u015famayaca\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Yani kural olarak, belirli bir paran\u0131n \u00f6denmesine ili\u015fkin bor\u00e7lar i\u00e7in m\u00fccbir sebep ve dolay\u0131s\u0131yla ifan\u0131n imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 savunmas\u0131 kabul edilmeyecektir. Ancak belirli bir tutardaki paran\u0131n \u00f6denmesine ili\u015fkin edimler i\u00e7in, \u015fartlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde, TBK\u2019n\u0131n 138. maddesinde d\u00fczenlenen a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc savunmas\u0131 g\u00fcndeme gelebilecektir. Zira kredi s\u00f6zle\u015fmelerinde, genellikle belirli vadelere yay\u0131lm\u0131\u015f olarak borcunu ifa etmekte olan bor\u00e7lu, ekonomik \u015fartlar \u00e7er\u00e7evesinde risk analizi yaparak kredi s\u00f6zle\u015fmesine taraf olmaktad\u0131r. \u00d6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fartlar alt\u0131nda borcunu \u00f6deyebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen bor\u00e7lunun COVID-19 gibi k\u00fcresel bir salg\u0131n hastal\u0131k sebebiyle s\u00f6zle\u015fmeye girmesine dayanak olu\u015fturan t\u00fcm \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri bo\u015fa \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Her ne kadar teorik olarak yukar\u0131da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekilde kredi s\u00f6zle\u015fmeleri i\u00e7in de a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclebilecek olsa da, \u00fclkemizin daha \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 benzer b\u00fcy\u00fck ekonomik krizlerde dahi Yarg\u0131tay, taraflar\u0131n tacir olmas\u0131 ve bu durumu daha \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6rmeleri gerekti\u011finden yola \u00e7\u0131karak, tacirler aras\u0131ndaki kredi s\u00f6zle\u015fmelerinde uyarlama taleplerini reddetmi\u015ftir. \u00d6te yandan, t\u00fcm d\u00fcnya ekonomisini etkileyen COVID-19\u2019dan kaynaklanan uyarlama talepleri i\u00e7in Yarg\u0131tay\u2019\u0131n farkl\u0131 bir yorum getirip getirmeyece\u011fi ile ilgili \u015fu an i\u00e7in net bir yorum yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bunlara ek olarak, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca ilan edilen finansal \u00f6nlem paketleri takip edilmelidir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">COVID-19 kapsam\u0131nda s\u0131kl\u0131kla g\u00fcndeme gelen konulardan birisi de i\u015fyeri kiralar\u0131nda kirac\u0131lar\u0131n kira bedellerini \u00f6demede ya\u015fad\u0131klar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fck olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. 25 Mart 2020\u2019de Meclis\u2019te kabul edilen 7226 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un Ge\u00e7ici 2. maddesi uyar\u0131nca 01.03.2020 ile 30.06.2020 tarihleri aras\u0131nda i\u015f yeri kira bedellerinin \u00f6denmemesi sebebiyle kira s\u00f6zle\u015fmelerinin feshedilemeyece\u011fi ve kirac\u0131n\u0131n tahliye edilemeyece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6zellikle i\u015f yeri kiralar\u0131 i\u00e7in getirilen bu h\u00fckm\u00fcn bir benzerinin konut kiralar\u0131 i\u00e7in de getirilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Konut kiralar\u0131 i\u00e7in bir d\u00fczenleme gelmemesi durumunda, TBK h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca uyarlama talepleri veya kira bedellerinde indirim talepleri g\u00fcndeme gelebilecektir.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">Bununla beraber, taraflar\u0131n bundan sonra yapacaklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere uyarlama kay\u0131tlar\u0131 getirmeleri ve hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen etkilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 veya \u00e7ok uzun s\u00fcre devam etmesi halinde s\u00f6zle\u015fmedeki edimlerin hangi esaslara g\u00f6re uyarlanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Taraflar\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerinde uyarlama kayd\u0131na yer vermesi halinde, sonradan uyarlamaya ili\u015fkin herhangi bir uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131karsa mahkeme de uyarlama hakk\u0131ndaki karar\u0131n\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tesis edecektir. Bu nedenle, belirsizli\u011fin hakim oldu\u011fu \u015fu g\u00fcnlerde, taraflar\u0131n en az\u0131ndan, hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00f6zle\u015fmedeki edimlere etkisinin ne kadar s\u00fcrece\u011fini \u00f6ng\u00f6rerek edimler \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmeleri, bu s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 halinde yeniden m\u00fczakere \u015fartlar\u0131n\u0131n neler olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemelerini tavsiye etmekteyiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde akdedilen s\u00f6zle\u015fmelerin \u00e7o\u011funda \u201cm\u00fccbir sebep\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bir maddeye yer verilmektedir. Bu maddeler genellikle, \u00f6nce m\u00fccbir sebep olu\u015fturan olaylar\u0131 belirtip, sonras\u0131nda, bu olaylar\u0131n meydana gelmesi halinde taraflar\u0131n ne \u015fekilde aksiyon alabilece\u011fini ve bunun hukuki sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Pratikte s\u0131kl\u0131kla ba\u015fvurulan bir kavram olmakla beraber, m\u00fccbir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-507","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=507"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/507\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}