{"id":518,"date":"2020-07-19T14:18:09","date_gmt":"2020-07-19T11:18:09","guid":{"rendered":"http:\/\/eminokten.com.tr\/?page_id=518"},"modified":"2020-08-19T15:16:09","modified_gmt":"2020-08-19T12:16:09","slug":"turkiyede-yerli-komur-ve-yerli-komurden-elektrik-uretimi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/turkiyede-yerli-komur-ve-yerli-komurden-elektrik-uretimi\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE YERL\u0130 K\u00d6M\u00dcR VE YERL\u0130 K\u00d6M\u00dcRDEN ELEKTR\u0130K \u00dcRET\u0130M\u0130"},"content":{"rendered":"
    \n
  1. Genel Olarak Yerli K\u00f6m\u00fcrden Elektrik \u00dcretimi<\/li>\n<\/ol>\n

    \u00dclkemizde elektrik \u00fcretimi kurulu g\u00fcc\u00fc son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde her 10 y\u0131lda bir ikiye katlanarak b\u00fcy\u00fcmektedir. 1997 y\u0131l\u0131 sonunda 21.892 Megawatt (MW) olan i\u015fletme halindeki kurulu g\u00fc\u00e7, 2007 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle 40.836 MW olmu\u015f, 2017 y\u0131l\u0131 itibariyle ise bu rakam 72.476 MW kapasiteye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    T\u00fcrkiye\u2019de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz itibariyle \u00fcretim lisans\u0131na sahip olan 1585 adet elektrik \u00fcretim tesisi bulunmakta olup, bu santrallerin i\u015fletmedeki (72.476 MW) ve in\u015faat halindeki (38.769 MW) kapasiteleri toplam\u0131 111.245 MW kapasiteye ula\u015fmaktad\u0131r. Toplam enerji kapasitesinin i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 ise, 65.537 MW toplam kapasite ile termik santraller olu\u015fturmaktad\u0131r. Termik santrallerin i\u00e7inde de bu elektrik \u00fcretiminin yakla\u015f\u0131k %50\u2019si do\u011falgaz santrallerinden, %20\u2019si ithal k\u00f6m\u00fcr ile \u00e7al\u0131\u015fan termik santrallerden, %15\u2019i yerli k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 termik santrallerden sa\u011flanmakta olup; geriye kalan %15 elektrik \u00fcretimi ise motorin, nafta, LPG, yerli asfaltit ve proses at\u0131k \u0131s\u0131s\u0131 gibi di\u011fer \u0131s\u0131 kaynaklar\u0131ndan sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n

    D\u00fcnya genelinde, elektrik \u00fcretiminde k\u00f6m\u00fcr\u00fcn pay\u0131 ortalama %41\u2019dir; \u00c7in\u2019de enerjide k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m oran\u0131 %75, Hindistan\u2019de %73, \u0130srail\u2019de %54, Almanya\u2019de %47, ABD\u2019de ise %40 olup; T\u00fcrkiye\u2019de bu oran Avrupa Birli\u011fi\u2019nin ortalamas\u0131 olan %27 seviyelerini izlemektedir.<\/p>\n

    T\u00fcrkiye, \u00f6zel sekt\u00f6r temelli y\u00fckl\u00fc miktarda d\u0131\u015f borcu olan ve her sene ciddi miktarda d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 veren bir \u00fclkedir. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda enerji hammaddelerinin ithalat\u0131na y\u0131ll\u0131k yakla\u015f\u0131k olarak 60 milyar dolar harcanm\u0131\u015f olup; enerji ithalat\u0131, d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorumlusu olarak g\u00f6sterilmektedir. Do\u011falgaz, ithal k\u00f6m\u00fcr ve fuel oil yak\u0131tl\u0131 elektrik \u00fcretim santralleri, T\u00fcrkiye\u2019nin toplam enerji kapasitesinin yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r ve bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 elektrik \u00fcretiminde %50\u2019yi ge\u00e7mektedir.<\/p>\n

    Bug\u00fcn konjonkt\u00fcrel olarak do\u011falgaz fiyatlar\u0131 gerilemi\u015ftir, ancak ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda fiyat\u0131 500 USD\/1000 m\u00b3\u2019e kadar y\u00fckselen do\u011falgazda, s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da kayna\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 olu\u015fumuz; siyasi \u00e7at\u0131\u015fma ve gerilimlerin yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda, \u00fclkemizi elektrik arz\u0131 riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakabilecektir. Bu ba\u011flamda yerli enerji kaynaklar\u0131na y\u00f6nelmek gerekmektedir.<\/p>\n

    Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan\u0131 Berat Albayrak, a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm linyit ve ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc rezervlerini 2023\u2019e kadar elektri\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi planlad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak; yerli k\u00f6m\u00fcr kaynaklar\u0131n\u0131n sonuna kadar kullan\u0131lmas\u0131 halinde \u00fclkemizde arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanaca\u011f\u0131 ve d\u0131\u015f politik pozisyonda T\u00fcrkiye\u2019nin elinin g\u00fc\u00e7lenece\u011fini belirtmi\u015ftir. Bunu takiben, yerli k\u00f6m\u00fcr\u00fc ve yerli k\u00f6m\u00fcrden elektrik \u00fcretimini \u00f6zendiren bir dizi mevzuatsal d\u00fczenleme ve te\u015fvik paketleri a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f, yerli k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 ve ucuz maliyetli enerji \u00fcretimi konseptinin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde benimsenmesi hedeflenmi\u015ftir.<\/p>\n

    \u00dclkemiz rezerv ve \u00fcretim rakamlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan linyit k\u00f6m\u00fcr\u00fcnde orta d\u00fczeydedir. Toplam d\u00fcnya linyit\/alt bit\u00fcml\u00fc k\u00f6m\u00fcr rezervlerinin yakla\u015f\u0131k olarak %3.,2\u2019si \u00fclkemizde bulunmaktad\u0131r. \u00dclkemiz linyit k\u00f6m\u00fcrlerinin %45\u2019ten fazlas\u0131 Elbistan havzas\u0131nda bulunmakta olup \u0131s\u0131 de\u011feri 1.000 ila 5.000 kcal\/kg aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Bu yerli linyit k\u00f6m\u00fcrlerimizin %68\u2019i 2.000 kcal\/kg alt\u0131nda enerji de\u011ferine sahiptir. Bu bak\u0131mdan \u0131s\u0131l de\u011feri y\u00fcksek olmayan yerli linyit k\u00f6m\u00fcrlerinin en iyi kullan\u0131m alan\u0131, termik santrallerde yak\u0131t olarak kullan\u0131lmas\u0131 olmaktad\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131ndan itibaren yerli kaynaklar\u0131n \u00f6neminin kavranmas\u0131 ile beraber \u00fclkemizde her t\u00fcrl\u00fc yak\u0131t\u0131n rezervleri art\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu paralelde 2005 y\u0131l\u0131nda 8,3 milyar ton olan linyit rezervleri 2015 y\u0131l\u0131n\u0131n sonu itibariyle 15 milyar tonu bulmu\u015ftur.<\/p>\n

      \n
    1. T\u00fcrkiye\u2019de Yerli K\u00f6m\u00fcrden Elektrik \u00dcretiminin Zorluklar\u0131<\/li>\n<\/ol>\n

      T\u00fcrkiye\u2019de yerli k\u00f6m\u00fcr kaynaklar\u0131n\u0131n enerji \u00fcretimine \u00f6zg\u00fclenmesi ve yerli k\u00f6m\u00fcrle \u00e7al\u0131\u015fan termik santraller in\u015faa edilerek \u00fclkemizin hem enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n hem de d\u0131\u015f borcunun azalt\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcnde \u00e7e\u015fitli zorluklar bulunmakla birlikte, bu zorluklar\u0131n hi\u00e7 birisi, devlet ile \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn ayn\u0131 y\u00f6nde irade g\u00f6stermesi durumun a\u015f\u0131lamayacak engeller de\u011fildir.<\/p>\n

      \u00d6ncelikle \u00fclkemizdeki rezerv sorununun a\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Yerli k\u00f6m\u00fcr potansiyelinin verimli bir \u015fekilde kullan\u0131labilmesi i\u00e7in, uzun y\u0131llard\u0131r oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de at\u0131l bekleyen \u00f6nemli k\u00f6m\u00fcr havzalar\u0131m\u0131z olan Af\u015fin-Elbistan, Konya-Karap\u0131nar, Trakya, Eski\u015fehir-Alpu, Afyon-Dinar ve Adana-Tufanbeyli havzalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00fcretime a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. T\u00fcrkiye\u2019deki k\u00f6m\u00fcr kaynak miktar\u0131, asl\u0131nda br\u00fct k\u00f6m\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. Ancak bu miktar, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kan\u0131tlanm\u0131\u015f ve i\u015fletilebilir rezervi de i\u00e7ermekle beraber, tamamen ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir ve bu ba\u011flamda kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n teknik, ekonomik, politik ve \u00e7evresel olarak \u00fcretilebilir oldu\u011funun detayl\u0131 m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve uluslararas\u0131 kabul g\u00f6ren akreditasyon kurallar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ortaya konulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

      Bu sebeptendir ki, T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6zel sermaye, kendisi kaynak bulup, k\u00f6m\u00fcr \u00e7\u0131kar\u0131p santral kurmak yerine, termik santral i\u015fletmecili\u011fi ile k\u00f6m\u00fcr i\u015fletmecili\u011finin bir arada b\u00fct\u00fcnle\u015fik oldu\u011fu projelerin i\u015fletme hakk\u0131n\u0131 \u00f6zelle\u015ftirme yoluyla devralmay\u0131 tercih etmektedir. 2009 sonras\u0131 d\u00f6nemde Zonguldak\u2019ta ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc yakarak \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7atala\u011fz\u0131 termik santrali ile linyit yakarak \u00e7al\u0131\u015fan Kangal, Orhaneli\/Tun\u00e7bilek, Seyit\u00f6mer, Soma B, Yenik\u00f6y\/Kemerk\u00f6y ve Yata\u011fan termik santralleri \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f olup; bu termik santrallerin toplam kurulu g\u00fcc\u00fc 4600 MW kapasiteye ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

      Yerli k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 termik santral yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki ikinci \u00f6nemli engel sermaye sorunudur. Yabanc\u0131 sermaye ve yabanc\u0131 bankalar\u0131n mevzuatlar\u0131 genellikle k\u00f6m\u00fcr yat\u0131r\u0131mlar\u0131na girmelerine izin vermemektedir. D\u00fcnya Bankas\u0131, Avrupa Yat\u0131r\u0131m Bankas\u0131 ve Avrupa \u0130mar ve Kalk\u0131nma Bankas\u0131 gibi pek \u00e7ok kurulu\u015f, istisnai durumlar d\u0131\u015f\u0131nda k\u00f6m\u00fcr yak\u0131tl\u0131 enerji santral yat\u0131r\u0131mlar\u0131na finansman sa\u011flamayacaklar\u0131n\u0131 duyurmu\u015flard\u0131r. Bu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zel bankalar\u0131n da bunlar\u0131 izleyecekleri ve k\u00f6m\u00fcr projelerinin finansman maliyetlerinin daha da y\u00fckselece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

      Bir di\u011fer \u00f6nemli husus, \u00e7evre mevzuat\u0131n\u0131n yerli k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 termik santraller kar\u015f\u0131s\u0131ndaki durumudur. Yerelde etkileri en aza indirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa dahi, yerli k\u00f6m\u00fcr\u00fcn yak\u0131lmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya sebep olan karbondioksit emisyonlar\u0131n\u0131n etkilerini \u00f6nemli d\u00fczeyde azaltacak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, k\u00f6m\u00fcr projeleri, bir taraftan hem yerel hem de k\u00fcresel d\u00fczeyde ciddi tepki g\u00f6r\u00fcrken, di\u011fer taraftan mevzuatsal ve idari bak\u0131mdan bir\u00e7ok zorlukla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

        \n
      1. Yerli K\u00f6m\u00fcrden Elektrik \u00dcretimine \u0130li\u015fkin Genel Te\u015fvikler<\/li>\n<\/ol>\n

        Bilindi\u011fi \u00fczere, te\u015fvik mekanizmalar\u0131n\u0131n amac\u0131, \u00fclkenin menfaatine olan bir yat\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn herhangi bir y\u00f6ntemle \u00f6zendirilmesidir. Yerli k\u00f6m\u00fcr; (i) arz g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, (ii) istihdam yaratt\u0131\u011f\u0131, (iii) g\u00fcvenilir bir \u00fcretim oldu\u011fu ve (iv) enerji ithalat\u0131n\u0131 azalmada rol oynamas\u0131 sebebiyle \u00fclkemiz i\u00e7in \u00f6nem arz etmektedir. Bu sebeplerden dolay\u0131 yerli k\u00f6m\u00fcr santralleri h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan te\u015fvik edilmektedir.<\/p>\n

        Bu kapsamda 2012\/3305 say\u0131l\u0131 Yat\u0131r\u0131mlarda Devlet Yard\u0131mlar\u0131 Hakk\u0131nda Bakanlar Kurulu Karar\u0131 kapsam\u0131nda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen ge\u00e7erli bir maden i\u015fletme ruhsat\u0131 ve izni kapsam\u0131nda 3213 say\u0131l\u0131 Maden Kanunu\u2019nun 2. maddesinin 4-b grubunda yer alan madenlerin, yani yerli k\u00f6m\u00fcr madenlerinin girdi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 elektrik \u00fcretimi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6ncelikli yat\u0131r\u0131m konular\u0131 aras\u0131nda say\u0131lmakta olup, 5. b\u00f6lge te\u015fviklerinden yararlanmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda yerli k\u00f6m\u00fcr santralleri a\u015fa\u011f\u0131daki te\u015fviklerden yararlanabilecektir.<\/p>\n

          \n
        • KDV istisnas\u0131,<\/li>\n
        • \u00adG\u00fcmr\u00fck Vergisi Muafiyeti,<\/li>\n
        • \u00adKurumlar Vergisinde %70 indirim,<\/li>\n<\/ul>\n

          o  Yat\u0131r\u0131m tutar\u0131 1 milyar TL\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fckse yat\u0131r\u0131m tutar\u0131n\u0131n %30\u2019una kadar,<\/p>\n

          o  Yat\u0131r\u0131m tutar\u0131 1 milyar TL\u2019den b\u00fcy\u00fckse, yat\u0131r\u0131m tutar\u0131n\u0131n %40\u2019\u0131na kadar,<\/p>\n

            \n
          • \u00adFaiz Deste\u011fi (TL %5, d\u00f6viz %2) (700.000 TL\u2019ye kadar),<\/li>\n
          • \u00adSigorta Primi \u0130\u015fveren Hissesi Deste\u011fi (01.01.2016\u2019dan sonraki yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in 6 y\u0131l, sabit yat\u0131r\u0131m\u0131n %35\u2019ine kadar),<\/li>\n
          • Ayr\u0131ca, Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu ve ilgili mevzuat uyar\u0131nca sa\u011flanan avantajlar,<\/li>\n<\/ul>\n

            o  \u00ad\u00d6nlisans ba\u015fvurular\u0131nda di\u011fer santraller i\u00e7in \u015firket asgari sermeyesinin %5 olmas\u0131 ko\u015fulu varken yerli k\u00f6m\u00fcr santralleri i\u00e7in bu oran %1\u2019dir.<\/p>\n

            o  \u00adLisans ba\u015fvurular\u0131nda di\u011fer santraller i\u00e7in \u015firket asgari sermeyesinin %20 olmas\u0131 ko\u015fulu varken yerli k\u00f6m\u00fcr santralleri i\u00e7in bu oran %5\u2019dir.<\/p>\n

            o  \u00adBirden fazla ba\u015fvuru olmas\u0131 halinde, yerli k\u00f6m\u00fcr santrallerine \u00f6ncelik verilir, yat\u0131r\u0131m ve i\u015fletme d\u00f6neminin ilk 10 y\u0131l\u0131nda santral ve ilgili tesisin orman izin bedelleri %85 indirimli uygulan\u0131r. Orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma geliri ile a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve erozyon kontrol\u00fc geliri al\u0131nmaz. (31.12.2020\u2019ye kadar i\u015fletmeye girecek santraller i\u00e7in)<\/p>\n

            \u00d6zet olarak, yat\u0131r\u0131m te\u015fvikleri anlam\u0131nda, yerli k\u00f6m\u00fcr santralleri \u00f6ncelikli yat\u0131r\u0131m konular\u0131 aras\u0131na al\u0131narak sa\u011flanan b\u00fct\u00fcn desteklerden yararland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

              \n
            1. Yerli K\u00f6m\u00fcrden \u00dcretilen Elektri\u011fe Al\u0131m Garantisi<\/li>\n<\/ol>\n

              T\u00fcrkiye Elektrik Ticaret ve Taahh\u00fct A.\u015e. (TETA\u015e), kamu taraf\u0131ndan uzun d\u00f6nemli elektrik al\u0131m-sat\u0131m anla\u015fmalar\u0131n\u0131n taraf\u0131 olarak T\u00fcrkiye Elektrik \u00dcretim ve \u0130letim \u015eirketi\u2019nin \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 6446 say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu\u2019nun 27. maddesi uyar\u0131nca TETA\u015e (i) elektrik enerjisi ve kapasitesi al\u0131m ve sat\u0131m\u0131na ili\u015fkin ikili anla\u015fmalar yapmak ve y\u00fcr\u00fctmekle, organize toptan elektrik piyasalar\u0131nda faaliyette bulunmakla ve (ii) g\u00f6revli tedarik \u015firketlerine tarifesi d\u00fczenlemeye tabi olan t\u00fcketiciler i\u00e7in toptan sat\u0131\u015f tarifesinden elektrik enerjisi satmakla g\u00f6revlidir. Yine ayn\u0131 27. maddede 4 Haziran 2016 tarihinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik uyar\u0131nca TETA\u015e\u2019\u0131n; bu faaliyetleri i\u00e7in gereken elektrik enerjisi miktar\u0131n\u0131, mevcut s\u00f6zle\u015fmeler kapsam\u0131nda kar\u015f\u0131layamamas\u0131 durumunda yerli k\u00f6m\u00fcr yak\u0131tl\u0131 elektrik \u00fcretim santrallerini i\u015fleten \u015firketlerden temin etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

              Yine bu konuya ili\u015fkin olarak 9 A\u011fustos 2016 tarih ve 29796 Say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 2016\/9096 Say\u0131l\u0131 \u201cYerli K\u00f6m\u00fcr Yak\u0131tl\u0131 Elektrik \u00dcretim Santrallar\u0131n\u0131 \u0130\u015fleten \u00d6zel \u015eirketlerden Elektrik Enerjisi Teminine \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Bakanlar Kurulu Karar\u0131 uyar\u0131nca: TETA\u015e, Enerji Sat\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 \u2013 ESA\u2019ya ba\u011fl\u0131 olarak 2016 y\u0131l\u0131nda \u015firketlerden toplam 6 Milyar kWh enerji alacak olup, bu elektrik kapasitesine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak 185 TL\/MWh birim fiyat \u00fczerinden de \u00f6deme yapacakt\u0131r. Bu kapsamda TETA\u015e ile Enerji Sat\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 imzalayan yerli k\u00f6m\u00fcrden \u00fcretim yapan santrallerden \u00fcretilen elektrik, 185 TL\/MWh birim fiyat \u00fczerinden TETA\u015e\u2019a sat\u0131lacakt\u0131r. \u0130lgili al\u0131m ve sabit fiyat garantisi her ne kadar yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 \u00f6zendirici nitelikte olsa da, enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131n\u0131n yabanc\u0131 para \u00fczerinden olmas\u0131 sebebiyle ilgili te\u015fvik tutar\u0131n\u0131n da yabanc\u0131 para cinsinden olmas\u0131n\u0131n daha isabetli olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Aksi durumda, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n riskten korunma (hedging<\/em>) maliyetine katlanmalar\u0131 gerekecektir.<\/p>\n

                \n
              1. Yerli K\u00f6m\u00fcr Kaynaklar\u0131n\u0131n \u00dczerine Santral Kurulmas\u0131 Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00d6zelle\u015ftirilmesi<\/li>\n<\/ol>\n

                6446 say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu\u2019nun 18. maddesinin 5. f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan, E\u00dcA\u015e ile ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131klar\u0131na ait varl\u0131klar\u0131n yerli k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 elektrik \u00fcretim tesisi kurulmas\u0131 amac\u0131yla \u00f6zelle\u015ftirilmesinin talep edilmesi h\u00e2linde, yap\u0131lacak \u00f6zelle\u015ftirme ihalesine y\u00f6nelik olarak varl\u0131klar\u0131n veya hisselerin de\u011fer tespiti yap\u0131lmaz. \u00d6zelle\u015ftirme ihalesi, bu madde kapsam\u0131nda imzalanacak Elektrik Sat\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli olacak elektrik enerjisi sat\u0131\u015f fiyat\u0131n\u0131n belirlenmesi amac\u0131yla, 4046 say\u0131l\u0131 Kanunda belirtilen pazarl\u0131k usul\u00fc uygulanmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Pazarl\u0131k usul\u00fc eksiltmeye esas elektrik enerjisi ba\u015flang\u0131\u00e7 sat\u0131\u015f fiyat\u0131ndan eksiltme yap\u0131lmak suretiyle uygulan\u0131r ve ihale komisyonu taraf\u0131ndan gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde ihale, pazarl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmesine devam edilen teklif sahiplerinin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile a\u00e7\u0131k eksiltme suretiyle sonu\u00e7land\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

                Bu d\u00fczenleme, devletin tasarrufu alt\u0131nda bulunan k\u00f6m\u00fcr yataklar\u0131n\u0131n, yerli k\u00f6m\u00fcrden elektrik \u00fcretecek enerji santrali kurulmas\u0131 ve \u00fcretilen elektri\u011fin enerji sat\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 ile TETA\u015e veya E\u00dcA\u015e\u2019a ihalede belirlenen fiyat \u00fczerinden sat\u0131lmas\u0131na izin vermektedir. \u0130\u015fbu kapsamda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan Trakya (\u00c7erkezk\u00f6y-\u00c7atalca), Eski\u015fehir Alpu, K\u0131rklareli Vize, Afyon Dinar, Konya Karap\u0131nar, Kahramanmara\u015f Elbistan C-D-E sekt\u00f6rleri i\u00e7in \u00f6zelle\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fbu sahalardaki toplam rezerv, Maden \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan 7.870 milyon ton olarak hesaplanm\u0131\u015f olup; E\u00dcA\u015e taraf\u0131ndan bu sahalardaki potansiyel kapasite 16.200 MW olarak hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

                \u0130\u015fbu \u00f6zelle\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ili\u015fkin temel \u00e7al\u0131\u015fma, \u015fu prensipler \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclecektir:<\/p>\n

                  \n
                • Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan, E\u00dcA\u015e ile ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131klar\u0131na ait varl\u0131klar\u0131n veya bu ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131klar\u0131n hisselerinin yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 ile yerli k\u00f6m\u00fcre dayal\u0131 elektrik \u00fcretim tesisi kurulmas\u0131 amac\u0131yla \u00f6zelle\u015ftirilmesinin talep edilmesi halinde, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemi \u00d6zelle\u015ftirme \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.<\/li>\n
                • \u00d6zelle\u015ftirme ihalesine y\u00f6nelik olarak varl\u0131klar\u0131n veya hisselerin de\u011fer tespiti yap\u0131lmayacak; \u00f6zelle\u015ftirme ihalesi, imzalanacak Elektrik Sat\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli olacak elektrik enerjisi sat\u0131\u015f fiyat\u0131n\u0131n belirlenmesi amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.<\/li>\n
                • Fiyat; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan sunulacak ihaleye esas ba\u015flang\u0131\u00e7 fiyat\u0131 \u00fczerinden a\u00e7\u0131k eksiltme y\u00f6ntemiyle belirlenecek olup, ba\u015flang\u0131\u00e7 fiyat\u0131n\u0131n alt\u0131na en \u00e7ok inen yat\u0131r\u0131mc\u0131 ihaleyi kazanacakt\u0131r.<\/li>\n
                • \u0130hale sonucu varl\u0131klar\u0131n devrine y\u00f6nelik olarak, \u00d6zelle\u015ftirme \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, E\u00dcA\u015e ve ihale \u00fczerinde kalan teklif sahibi aras\u0131nda \u0130\u015fletme Hakk\u0131 Devir S\u00f6zle\u015fmesi imzalanacakt\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fme ile e\u015f zamanl\u0131 \u015fekilde, kurulacak elektrik \u00fcretim tesisinde \u00fcretilecek elektrik enerjisinin sat\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin olarak E\u00dcA\u015e ile teklif sahibi aras\u0131nda ihale sonucu belirlenen elektrik sat\u0131\u015f fiyat\u0131 \u00fczerinden, Elektrik Sat\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 imzalanacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

                  4046 say\u0131l\u0131 \u00d6zelle\u015ftirme Kanunu kapsam\u0131nda yap\u0131lacak olan \u00f6zelle\u015ftirme sonucu s\u00fcreli bir \u0130\u015fletme Hakk\u0131 Devir S\u00f6zle\u015fmesi imzalanacak olmas\u0131 ve bu s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda, yine s\u00f6zle\u015fmede belirtilen s\u00fcrenin sonunda tesisin E\u00dcA\u015e\u2019a devredilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 projeyi yap-i\u015flet-devret modeline yak\u0131n g\u00f6sterse de, bunu bu \u015fekilde kabul etmek do\u011fru olmayacakt\u0131r. Keza i\u015fletme hakk\u0131 s\u00fcresinin sonunda termik santralin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dolmu\u015f olaca\u011f\u0131, rezervlerinin azalm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 ve hatta ileriki d\u00f6nemde \u00e7\u0131kacak \u00e7evre mevzuatlar\u0131n\u0131n daha s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 olabilece\u011fi de\u011ferlendirilince, burada h\u00fck\u00fcmetin benimsedi\u011fi ekonomik modelin, yap-i\u015flet modeline daha yak\u0131n oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecektir.<\/p>\n

                    \n
                  1. Sonu\u00e7 ve \u00d6neriler<\/li>\n<\/ol>\n

                    Sonu\u00e7 olarak T\u00fcrkiye, enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltabilmek ad\u0131na yerli k\u00f6m\u00fcrlerinden daha iyi yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00d6zellikle d\u00f6viz kurunun bu derece y\u00fckseldi\u011fi bir d\u00f6nemde, bu hamle, T\u00fcrkiye i\u00e7in do\u011fru bir hamledir. Ancak yerli k\u00f6m\u00fcrler, T\u00fcrkiye\u2019nin ithal enerji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek kalemde \u00e7\u00f6zebilecek bir kurtar\u0131c\u0131dan ziyade, ithal kaynaklara alternatif bir kaynak olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n

                    Son d\u00f6nemde yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirmeler de dahil olmak \u00fczere neredeyse t\u00fcm enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131, proje finansman\u0131 modeli yoluyla finanse edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu noktada devletin, proje finansman\u0131 risklerini anlayarak bu riskleri yat\u0131r\u0131mc\u0131 ile payla\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Keza, yukar\u0131da bahsedildi\u011fi gibi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck finansman kaynaklar\u0131n\u0131 ellerinde tutan bankalar ve kurumlar, k\u00f6m\u00fcrden enerji projelerinin finansman\u0131 i\u00e7in fon sa\u011flamamaktad\u0131r. Bu noktada yat\u0131r\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekmektedir.<\/p>\n

                    Bir yat\u0131r\u0131mc\u0131, yat\u0131r\u0131m yap\u0131p yapmama karar\u0131n\u0131, genel olarak proje karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresine g\u00f6re belirler. Bu noktada mevcut durumda \u00fclkemizde, maden sahas\u0131 izinlerinden ba\u015flayarak maden sahas\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve sonras\u0131nda k\u00f6m\u00fcr \u00fcretimi ile santral in\u015faat\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak 6 y\u0131l gibi uzun bir s\u00fcre almaktad\u0131r. Bu s\u00fcre, bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 i\u00e7in yat\u0131r\u0131m\u0131na geri d\u00f6n\u00fc\u015f alamama s\u00fcresi olarak \u00e7ok uzun bir s\u00fcredir ve k\u00f6m\u00fcr santrali yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7mesi \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel, idari izinlerin al\u0131nmas\u0131nda ge\u00e7en bu uzun s\u00fcreler olarak belirtilmektedir. Buradaki s\u00fcrenin k\u0131salt\u0131lmas\u0131, yat\u0131r\u0131m\u0131n bir an \u00f6nce hayata ge\u00e7irilmesi \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

                    Bu s\u00fcre\u00e7te devlet, herhangi bir yerli k\u00f6m\u00fcr sahas\u0131n\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6re devretmeden \u00f6nce uluslararas\u0131 standartlarda projelendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonunda yat\u0131r\u0131m detaylar\u0131 belirlenmeli ve idari izinlerin m\u00fcmk\u00fcn olan k\u0131sm\u0131, sahalar daha devletin elindeyken al\u0131nmal\u0131 ve proje, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yat\u0131r\u0131ma haz\u0131r hale getirilmelidir. Sonras\u0131nda ise geri kalan idari izin s\u00fcre\u00e7lerinde devlet taraf\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131 \u015firketlere destek olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

                    Son olarak, enerji santrali yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda \u00f6zellikle YEKDEM mekanizmas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere, proje finansman\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran ve finansal modelin geli\u015ftirilmesinde en \u00f6nemli rol\u00fc oynayan husus, sabit fiyat \u00fczerinden \u00fcretilen elektri\u011fe al\u0131m garantisi verilmesidir. Bu al\u0131m garantisinin, santralin ge\u00e7ici kabul\u00fcn\u00fcn yap\u0131lmas\u0131ndan sonraki 10 y\u0131l\u0131 kapsamas\u0131 yeterli olacakt\u0131r. Yine buradaki al\u0131m garantisinin dolar \u00fczerinden olmas\u0131 ve enerji sat\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131n\u0131n dolar kuru \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Devlet bu denli b\u00fcy\u00fck ve maliyeti d\u00f6viz \u00fczerinden yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in, yat\u0131r\u0131mc\u0131 ile beraber kur riskini payla\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

                    \u00dclkemizde h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fckselen yerli k\u00f6m\u00fcrden elektrik \u00fcretimi, k\u0131sa ve orta vadede \u00e7ok fayda sa\u011flayacak bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin enerji ithalat\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi ve d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 sa\u011flanabilirse, bu s\u00fcre zarf\u0131nda \u00fclke ekonomisi rahatlayacak, bu da yeni ve daha b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acakt\u0131r. Uzun vadede ise k\u00f6m\u00fcr\u00fcn hem \u00e7evresel etkileri, hem de rezervlerin s\u0131n\u0131rl\u0131 olu\u015fu de\u011ferlendirildi\u011finde, ba\u015fkaca alternatif kaynaklar\u0131n da de\u011ferlendirilmesi ve yerli k\u00f6m\u00fcrle birlikte geli\u015ftirilmesi do\u011fru olacakt\u0131r. Bu noktada hali haz\u0131rda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lan yerli g\u00fcne\u015f ve yerli r\u00fczgar santralleri projeleri, uzun vadeli planlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan yerli k\u00f6m\u00fcr\u00fcn tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olma bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                    Genel Olarak Yerli K\u00f6m\u00fcrden Elektrik \u00dcretimi \u00dclkemizde elektrik \u00fcretimi kurulu g\u00fcc\u00fc son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde her 10 y\u0131lda bir ikiye katlanarak b\u00fcy\u00fcmektedir. 1997 y\u0131l\u0131 sonunda 21.892 Megawatt (MW) olan i\u015fletme halindeki kurulu g\u00fc\u00e7, 2007 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle 40.836 MW olmu\u015f, 2017 y\u0131l\u0131 itibariyle ise bu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-518","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/518","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=518"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/518\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eminokten.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}